كورش، ذوالقرنين يا ناجي يهود؟
علامه طباطبايي و برخي مفسر ان ديگر، داستان ذوالقرنين در قرآن را منطبق با سرگذشت كورش مي دانند
نقشه امپراتوري هخامنشي
و از تو دربارة ذوالقرنين مي پرسند. بگو به زودي سرگذشت او را براي شما بازگو خواهم كرد. /سورة كهف، آية 83
اين ابتداي داستان ذوالقرنين در قرآن است. طبق آيات قرآن، ذوالقرنين، شاهي مقتدر است كه اقتدارش از جانب خداوند و با تأييد اوست. برخي از مفسران، اين آيات را با شخصيت و تاريخ كورش منطبق مي دانند. شاهي كه علاوه بر كشورگشايي، اهل احترام به حقوق مغلوبان هم بود.
يك زندگي نامه مختصر و مفيد
در حدود 576 قبل از ميلاد به دنيا آمد. پدرش در ولايت پارس، شاه بود و مادرش، ماندانا دختر آستياگ پادشاه ماد بود. (ظاهرا به علت خشم پدر بزرگش) كودكي را در دل طبيعت و خارج از محيط دربار گذراند. در جواني توانست با متحد كردن اهالي پارس، بر تخت پدر بنشيند. در 559 ق .م اعلام استقلال كرد. 9 سال بعد، او دولت ماد را برانداخت و خود، پادشاه هر دو كشور شد. با نبونيد، پادشاه بابل صلح كرد و در 547 ق .م ارمنستان را هم به خاكش اضافه كرد. در 546 ق .م بعد از جنگي كوتاه با كزروس، حاكم ثروتمند سارد، اين شهر و سپس تمام ليدي و آسياي صغير را تصرف كرد. در سال هاي 545 تا 539 ق. م مرزهاي حكومتش را در شرق گسترش داد و گرگان، هرات، باختر، سغد و خوارزم را هم گرفت. در 539 ق. م بابل را فتح كرد و در آن جا رسما تاج گذاري كرد و دولت هخامنشي را تشكيل داد. منشور معروفش را هم در همان جا نوشت. يهودي ها را از اسارت آزاد كرد و سال بعد، فينيقيه را مطيع ساخت. در 533 ق. م توانست از كوه هاي هندوكش بگذرد و تا مرزهاي هند برود. سه سال بعد، مرد. بر روي لوحة آرامگاهش در پاسارگاد، همين چند كلمه را به عنوان خلاصة تمام زندگي پرجنب و جوش اش نوشتند: من، كورش شاه هخامنشي .
كورش بنيانگذار چيزي است كه امروز به آن حقوق بشر مي گوييم. او در منشور خود، علاوه بر اعلام تبارنامة شاهي و ذكر اعمال و فتوحات خود، آن چنان كه در ميان كشورگشايان رسم است، سياست هاي خود در برخورد با اهالي شهر مغلوب را به روشني بيان كرده. مطالبي كه او در اين قسمت از منشور خود آورده، قديمي ترين سند حقوق بشر است: ... بي شمار سپاهيانم به صلح در بابل گام برداشتند. روا نداشتم كسي وحشت را بر سرزمين سومر و اكد فرو آرد. من براي صلح كوشيدم در بابل و در همة شهرها. نيازمندي هاي بابل و تمامي پرستشگاه هاي آنان را پيش ديده داشتم و در بهبود زندگي همگان كوشيدم. همة يوغ هاي بردگي را از مردمان بابل برداشتم. خانه هاي ويرانشان را آباد كردم و به تيره بختي هايشان پايان دادم. هر كس آزاد است هر ديني را كه ميل دارد، بپرستد و هر جا كه ميل دارد، سكونت كند. من تا روزي كه مزدا زنده ام بدارد، نخواهم گذاشت مردان و زنان را به اسيري بفروشند. دين و آيين همه را محترم خواهم داشت و نخواهم گذاشت زيردستان من آيين و رسوم ملت هايي را كه من پادشاهشان هستم، تحقير نمايند. مزدا مرا ياري كند و پسرم را ...
جز منشور كورش، ديگر منابعي كه دربارة تاريخ او به دست ما رسيده، يعني عهد عتيق و نيز روايات هرودوت و گزنفون يوناني، خالي از افسانه و داستان پردازي نيست.
